Türk Kafası Kaktüsü ve Türk Adaları

"Turk's Head", yani "Türk Kafası" dünyada farklı farklı alanlarda kullanılan bir terim. Zaman içinde bunları bir bir aktarmaya çalışacağım.

İlk "Türk kafası" örneğimiz botanikten.

Latince ismi Echinocereus Horizonthalonius olan bir kaktüs türü, botanik literatüründe Turk's Head olarak geçiyor. Kaktüsün üst kısmı sarığa (ya da fese) benzediği için zamanla bu isimle anılır olmuş.

Bu kaktüsten hareketle bir adalar topluluğuna da Turks and Caicos ismi verilmiş. Çünkü Jamaika yakınlarındaki bu küçük ülkenin herbir yanı Türk Kafası cinsi kaktüslerle doluymuş.

"Türk adaları" topluluğundaki en büyük adanın ismi ise Grand Turk. Yani: Büyük Türk.

Şu adreste adanın Turks and Caicos adını nasıl aldığına dair iki varsayım var. İlki az önce söylediğim, Türk kafası kaktüsü üstüne kurulu.

İkincisi ise daha enteresan. 17. ve 18. yüzyılda Turks and Caicos Adaları'nı korsanlar pusu kurmak için kullanıyormuş. Böylece zengin İspanyol gemilerini gafil avlıyorlarmış.

15. yüzyılda Akdeniz Osmanlılar'ın egemenliği altındayken atalarımız mütemadiyen Avrupalı gemilere saldırıyormuş. Bu yüzden de o zamanlar "Turk" ile "Korsan" sözcüğü özdeşleşmişmiş.

Ve işte bunun uzantısı olarak da korsanların saklandığı adalara "Korsanların Adası" yerine "Türklerin Adası" (Turks and Caicos) denmiş.

Aynı kaynakta enteresan bir bilgi daha var. Adaya gönderilen bazı mektuplar yanlışlıkla Türkiye'ye geldikten sonra "ufak bir tur" atıp ardından Turks and Caicos'a gidiyormuş!

Azgın Türk

Kitabımızın adı "Lustful Turk". Başlıkta "Azgın Türk" dedim ama "Şehvet Düşkünü Türk" yahut "Şehvetli / Arzulu Türk" diye çevirmek de mümkün.

19. yüzyılda yazılan ancak yazarı bilinmeyen bir erotik roman bu. Klasiklerden sayılıyor. Amazon’da satılan versiyonunda bir de alt başlık koymuşlar:

Lustful Turk: Or Scenes in the Harem of an Eastern Potentate (Azgın Türk: Ya da Doğulu Bir Hükümdarın Hareminden Sahneler)

Romanın kurgusu İngiliz bir kadının yazdığı mektuplardan oluşuyormuş. Zavallı kadıncağız Türk korsanlar tarafından kaçırılıp padişahın haremine katılıyormuş.

Azgın Türk aynı isimle 1968'de film de yapılmış. Filmin sloganında 1001 Gece Masalları’na şöyle bir gönderme var: Filmed in 1001 COLORS!

The Turk herkesi aldattı

"The Turk" ya da "Mechanical Turk" (Mekanik Türk) kimilerine göre dünyanın ilk bilgisayarı.

Bu, üzerinde fikir birliğine varılmış bir şey değil. Ancak Mechanical Turk'ün tarihin en ünlü sahtekarlıklarından biri olduğu konusunda herkes hemfikir!

Sene 1770. Wolfgang von Kempelen adında bir Macar, "satranç makinası" yaptığı iddiasıyla ortaya çıkıyor. Üzerinde satranç tahtası olan bir masa bu. Sizinle satranç oynayan ise Osmanlı kıyafetleri giymiş bir kukla. (Hatta robot da diyebiliriz!)

Hamlenizi yapıyorsunuz. Masanın içindeki mekanizma çalışmaya başlıyor. Osmanlı kuklası satranç taşlarına bakıyor. Ve harekete geçip hamlenize karşılık veriyor. Olağanüstü!

"The Turk" çok meşhur oluyor. Gösterilere çıkıyor. Ünlü yazar Edgar Allan Poe bu "müthiş buluş" hakkında uzun bir makale yazıyor. Hatta makinamız Napolyon ile satranç maçı dahi yapıyor.

Ve fakat, bu aslında zekice yapılmış bir üçkağıt. İllüzyon sanatı kullanılarak masanın içine bir satranç oyuncusu yerleştirilmiş. Gerçekte masanın içindeki insanla satranç oynuyorsunuz. Fakat bunu kimse anlayamıyor.

Makinanın yaratıcısı Kempelen öldükten sonra The Turk sürekli sahip değiştirse de herkes sırrını saklamayı başarıyor.

Hakkında kitaplar yazılan, pullar basılan bu sahte otomasyona neden Türk adı verildiği ise meçhul.

O dönemde Osmanlı fırtınası esiyor. Osmanlı kıyafetli bir kukla enteresan bir görselliğe sahip. Bu nedenle Turk ismi verilmiş olabilir. Ya da "automation" ile "Ottoman" sözcüklerinin benzerliğinden bir kelime oyunu çıkarılmış olabilir.

The Turk’ün en son ortaya çıkışı ise Amazon.com sayesinde oldu. Bir projesine Mechanical Turk adını veren ünlü internet sitesi, The Turk'ün şöhretini daha da perçinledi.